بخش ام اس

ارزیابی،توانبخشی و مشاوره

چگونه می توان با ام اس زندگی مطلوب و با کیفیت داشت؟

مولتیپل اسکلروزیس (ام اس) یکی از بیماریهای سیستم عصبی مرکزی است. شایعترین علائم اولیه عبارتند از:  ضعف عضلانی، کاهش تعادل، تاری دید، درد چشم  و دو بینی. با پیشرفت بیماری، علایم ممکن است شامل گرفتگی عضلات (اسپاسم)، درد، اختلال در کنترل ادرار، و از همه مهم تر مشکلات  شناختی (ذهنی) نیز باشند. شناخت، عملکرد های عالی مغز است که شامل توانایی یادگیری و یادآوری اطلاعات، سازماندهی – برنامه ریزی و روش حل مسئله، حفظ توجه و هدایت آن در شرایط لازم، درک و به کارگیری زبان، درک دقیق محیط اطراف و انجام محاسبات است. در بیمای ام اس بعضی از این عملکردها بیشتر از بقیه مختل می شوند از جمله:

حافظه (ذخیره سازی، حفظ و بازیابی اطلاعات جدید)

توجه و تمرکز ( بخصوص توجه انتخابی و توجه انعطاف پذیر)

پردازش اطلاعات (در ارتباط با اطلاعات جمع آوری شده توسط پنج حس)

عملکرد اجرایی (برنامه ریزی و اولویت بندی)

عملیات دیداری – فضایی (ادراک بینایی و توانایی ساختن)

روانی کلامی (پیدا کردن کلمات)

تغییرات شناختی می توانند در هر زمانی رخ دهند، مثلاً می توانند جزء علائم اولیه باشند. ولی در مراحل بعد انتظار وقوع آنها بیشتر است.

ارزیابی ذهنی زودهنگام بسیار مهم است.

زیرا تغییرات ذهنی در کنار خستگی می تواند بطور چشمگیری کیفیت زندگی فرد را متاثر سازد و در همان مراحل ابتدایی بیماری باعث ترک کردن فعالیت های اجتماعی و شغلی شود. خستگی، افسردگی و استرس عواملی هستند که در ام اس شایع هستند و بر عملکرد ذهنی اثر می گذارند در نتیجه جهت ارزیابی دقیق عملکرد ذهنی باید میزان آن ها نیز سنجیده شده و کنترل شوند.

توانبخشی شناختی در ام اس

در مرحله توانبخشی شناختی دو رویکرد عمده وجود دارد:

بازتوانی ذهنی برای شرایطی که نقص متمرکز بر یک عملکرد ذهنی است:

در این رویکرد هدف کاهش و کنترل اختلال شناختی و تقویت عملکرد ذهنی است. در مطالعات انجام شده در حوزه علوم اعصاب نتایج نشان داده اند که تمرینات طراحی شده ویژه تقویت حافظه، افزایش سرعت پردازش و افزایش توجه و تمرکز با کمک ابزارهای کامپیوتری، روش های رفتاری شناختی بدون استفاده از کامپیوتر و ابزار های تحریکی مغز مانند  tDCS، از شبکه های مغزی که پیش از شروع ام اس و وقوعاختلال ذهنی در اثر آموزش شکل گرفته بودند، استفاده کرده به این صورت که هم این شبکه ها را دوباره تحریک کرده و از ضعف عملکرد آن ها جلوگیری می کنند و هم اینکه می توانند مدار ها و شبکه های جدید را ایجاد کنند که خود عامل جلوگیری از آتروفی و ایجاد ضایعات در مغز می باشد.

رویکرد چندگانه برای شرایطی که عملکرد های مختلف ذهنی درگیر شده باشند:

در این رویکرد هدف تقویت تطابق پذیری افراد با شرایط جدید ایجاد شده بوسیله اختلال در عملکرد ذهنی و آموزش استراتژی های جبران کننده موجود در حوزه توانبخشی شناختی در فضای زندگی و شغلی است. افراد در این مسیر می آموزند چگونه می توانند در کنار توانبخشی شناختی با استفاده از ابزار های در دسترس در محیط زندگی و کار به یاری ذهنشان بپردازند و همچنان فعالیت های روزمره خود را حفظ کنند.

 

روش های فانکشنال (تحریک الکتریکی مغز tDCS)

طبق مطالعاتی که در سال های اخیر در حوزه علوم اعصاب انجام شده مشخص شده است که فناوری تحریک الکتریکی مغز از روی جمجمه (tDCS) برخی علائم ام اس را بهبود می بخشد.
در این روش یک جریان الکتریکی کم دامنه از یک سری الکترود که روی جمجمه افراد قرار می گیرد،عبور می کند. این جریان الکتریکی کورتکس (غشای) مغز را تحریک می کند و در نتیجه نورون ها را قادر می سازد تا پیام های عصبی  را راحت تر مبادله کنند. این فرآیند موجب تقویت اتصال عصبی و بهبود فرآیندهای یادگیری می شود. تحریک مغز با استفاده از tDCS ،  خستگی، افسردگی و اختلال در عملکرد های شناختی که تحت تاثیر  ام اس رخ می دهند را کاهش می دهد.

آموزش و حمایت روانی: چگونه می توان با    ام اس زندگی مطلوب و با کیفیت داشت؟

افرادی که بر آن ها تشخیص ام اس گذاشته می شود از همان ابتدای اعلام تشخیص از سمت پزشک معالج دچار اضطراب و نگرانی می شوند. این افراد اغلب آینده خود را تیره و تار می بینند و آینده خود را به شکل فردی معلول و از کار افتاده تجسم می کنند در حالی که اگر آگاهی لازم نسبت به شرایط جدید خود پیدا کرده و آموزش های لازم را در راستای حفظ کیفیت زندگی خود ببینند می توانند اهداف و آرزو های خود را دنبال کرده و به جای تجسم یک تصویر بیمارگونه از خود، یک فرد فعال و موفق را تجسم کنند. این افراد با گذراندن جلسات آموزش و حمایت روانی می توانند مسیر های موفقیت را با توجه به توانمندی شان یکی یکی شناسایی کرده و نه تنها در آینده تبدیل به فردی معلول و ازکار افتاده تبدیل نشوند، بلکه بتوانند زندگی خود را بطور مستقل و بدون وابسته شدن به کمک گرفتن از اطرافیان پیش ببرند. همچنین ممکن است شرایط جدید بر روابط خانوادگی و دیگر تعملات اجتماعی آن ها اثر بگذارد که در این حالت نیز آموزش های لازم به افراد و خانواده هایشان داده می شود.

در این راستا افراد به سپری کردن مراحل زیر نیازمند هستند:

خود مدیریتی جسمی

خود مدیریتی روانی

خود مدیریتی شناختی (باز توانی شناختی و آموزش استفاده از روش ها و ابزار جبرانی )

درک صحیح روابط و تعاملات اجتماعی

مدیریت روابط و تعاملات اجتماعی

در رابطه با مطالب فوق در این مرکز خدمات زیر در حوزه ام اس ارائه می گردد:

ارزیابی و توانبخشی شناختی

استفاده از روش های فانکشنال درمانی از جمله تحریک الکتریکی مغز ( tDCS)

ارزیابی و مشاوره روانشناسی، آموزش و حمایت روانی (فرد و مراقبین)

اجرای کارگاه های آموزشی 

 

تماس با ما

کلینیک مغز و شناخت Brain & Cognition Clinic   

بالا