مطالب علمی (7)

آیا ریتالین واقعاً اعتیاد آور است؟

آیا ریتالین واقعاً اعتیاد آور است؟

 

داروی ریتالین بصورت گسترده ای برای کودکان و افراد بزرگسالِ مبتلا به بیش فعالی/ نقص توجه (ADHD) توسط پزشکان متخصص تجویز می شود. افراد قبل از مصرف این دارو همواره نگرانی هایی را در مورد وابستگی و یا به اصطلاح اعتیاد آور بودن این دارو دارند که در این مقاله بیشتر راجع به این موضوع بحث می شود.

 

ریتالین چگونه کار می کند؟

 

نام دیگر ریتالین ، مِتیل فِنیدِیت است که خطِّ اولِ تجویز دارو برای درمان افراد مبتلا به اختلالات توجه و بیش فعالی، هم در کودکان و هم در بزرگسالان است. با خوردن این دارو تحت نظارت مستقیم پزشک متخصص، ترشح دوپامین در مغز افزایش یافته و باعث می شود تا توجه و تمرکز فرد بالا برود. استفاده از میزان زیاد این دارو بدون نظارت پزشک می تواند منجر به حالت سر خوشی در فرد شود که امکان دارد پتانسیل وابستگی فرد به این دارو را افزایش بدهد. نکته مهم اینجاست که اگر ریتالین در مقدار مناسب و با نظارت پزشک تجویز شود امکان و احتمال وابستگی و اعتیاد به این دارو تقریباً بسیار کم خواهد بود.

 

عوارض جانبی ریتالین چیست؟  

ریتالین هم مانند هر دارویی درای عوارض جانبی می باشد که البته این نشانه ها در همه ی افراد بروز نمی کند:

  • بی خوابی
  • کاهش اشتها
  • دل درد
  • افزایش کم در فشار خون
  • سر درد
  • بر افروختگی
  • تپش قلب

همانطور که گفته شد ریتالین در بسیاری از کشور ها مانند آمریکا، خط اول درمان ADHD می باشد اما در کنار آن برای بهبود و تثبیت اثرات دارویی روش های دیگری نیز مانند درمان های رفتاری – شناختی ، توانبخشی – عصبی و ... برای این افراد استفاده می شود.

 

نویسنده: دکتر Elizabeth Hartney – روانشناس و استاد دانشگاه Royal Roads کانادا  

با وجود اینکه اکثر کودکان مبتلا به بیش فعالی/ نقص توجه (ADHD)  بسیار پُر جُنب و جوش و پُر انرژی هستند امّا تنها این عامل باعث نمی شود تا برای هر کودکی که اینگونه است تشخیص اختلال ADHD گذاشته بشود. در واقع در بعضی از انواع ADHD، فرد اصلا پُر جنب و جوش نیست. به عنوان مثال در ADD یا اختلالِ نقصِ توجه ، عامل بیش فعالی کمتر دیده می شود و نقص در توجه به ویژه در توجه پایدار و طولانی مدّت مشهود تر است.

در ادامه بیان ویژگی های کودکان مبتلا به نقص توجه/ بیش فعالی (ADHD)

می تواند به ما برای نگاه دقیق تر به این موضوع کمک کننده باشد:

  • کودکان مبتلا به ADHD اغلب دچار مشکل در پردازش اطلاعات هستند. به عنوان مثال در مدرسه و در کلاس درس وقتی معلّم سوالی را از دانش آموزان می پرسد و انتظار دارد تا دانش آموزان با سرعت و دقت به آن سوال پاسخ بدهند، کودکان مبتلا به ADHD در اینجا به مشکل بر می خورند و حتی ممکن است با وجود دانستن جوابِ صحیح آن سوال نتوانند به معلم پاسخ بدهند.
  • کودکان مبتلا به ADHD خیلی زود و به راحتی دچار خستگیِ ذهنی

می شوند و در تنظیم کردن هیجانات خود هم مشکل دارند. این مشکلات می تواند در طول زمان باعث گوشه گیری، کاهش اعتماد به نفس و اختلال در روابط اجتماعی فرد بشوند.

  • کودکان دچار ADHD اغلب با توانایی هایی مانند : برنامه ریزی کردن، اولویت بندی کارها، مهارت توجه و به یادآوری جزئیاتِ موضوعات و فعّالیت ها مشکل دارند و به همین خاطر این افراد در انجام کارهای گروهی و آموزشی به خصوص در محیط مدرسه به شدّت دچار مشکل می شوند
  • کودکان دارای ADHD بعضاً کوچکتر از سن واقعی خود رفتار می کنند. مثلاً یک کودک 11 ساله که دارای اختلال نقص توجه / بیش فعالی است ممکن است کارهایی را انجام بدهد که از یک کودک کم سن و سال انتظار می رود که هنوز با مفهوم خطر آشنا نشده است. به همین دلیل ممکن است کنجکاوی، ریسک پذیری و رفتارهای مخاطره آمیز در این کودکان حتی با افزایش سن دیده بشود.

در پایان، اگر کودک شما پُر انرژی است و به سختی یکجا می نشیند امّا در نشانه هایی که برای افرادِ مبتلا به ADHD گفته شد (مانند: کنترل رفتارهای پُر خطر، کنترل هیجانات، مهارت در توجه و توانایی دادن پاسخ های مناسب در خانه و مدرسه و ...) مشکلی ندارد، فرزند شما احتمالاً تنها پُر انرژی است. امّا با این همه اگر باز هم نگران وضعیت فرزند خود هستید می توانید با مشورت گرفتن از پزشکان و کارشناسان متخصص، ارزیابی دقیق تری را از وضعیت او داشته باشید.

منبع: مقاله ای از Keath Low از دانشگاه کارولینای شمالی- مرکز درمان بیماری های رشدی-تحولی  (February, 2018)

 

آفازیا یا زبان پریشی که همان اختلال در زبان است یک فرآیند پیچیده است. گرچه زبان پریشی شامل انواع مختلفی است اما آنچه حائز اهمیت است این است که در افراد مبتلا به این اختلال هیچ  شخصی دقیقا از لحاظ نقاط قوت و ضعف با شخص دیگری برابر نیست.  مغز یک سیستم بسیار پیچیده است که شامل شبکه هایی است که به تولید زبان  کمک می کنند.  اما اغلب ما، شنیده ایم که زبان پریشی نوعی اختلال زبان به حساب می آید نه اختلال شناختی.  اما این همه‌ی ماجرا نیست. اگرچه فرد مبتلا به زبان پریشی به طور مشخص دارای اختلالات شناختی نیست اما مانند سایر مشکلات مربوط به مغز اختلال زبان نیز به تنهایی اتفاق نمی‌افتد و پای اختلالات شناختی در توجه ، کارکرد های اجرایی (شامل توانایی مغز در برنامه ها و سازماندهی ها) و اختلالات مربوط به یادگیری در میان است. و صد البته همه افراد به طور مشخص و یکسانی این مشکلات و اختلالات را از خود بروز نمی‌دهند و در هر شخصی متفاوت خواهد بود.حال سوال اینجاست که چگونه کارکردهای شناختی در زبان پریشی نقش دارند؟

در زبان پریشی حداقل دو شبکه عصبی در مغز فرد دچار مشکل می شوند. شبکه عصبی اول همان شبکه ی زبانی است که موجب مشکل در زبان فرد می شود و منجر به اختلالات زبانی می گردد. شبکه دوم آن چیزی است که «شناخت» ما را دربر می گیرد. این شبکه دقیقا همان جایی است که وقتی یک مسئله سخت ریاضی را حل کنیم یا وقتی که داریم یک شعر بسیار پیچیده را  میخوانیم در ما فعال می شود. مطالعات نشان می‌دهند بیماران مبتلا به زبان پریشی در این شبکه نیز دچار مشکل هستند. توانایی توجه یکی از بخش های این شبکه است  که اساسا بخش مهمی برای درک زبان است.  طبیعتا فردی که توانایی توجه کردن را نداشته باشد چگونه می تواند زبان را بفهمد؟  بخش دیگری که در این شبکه دچار مشکل می‌شود بخش کنترل شناختی است. کنترل شناختی دقیقا همان چیزی است که در دو زبانه ها فعال می شود یعنی توانایی اینکه ما یک زبان را در مغز غیر فعال و زبان دیگر را فعال کنیم و این به چه معناست؟ فرض کنید شما یک فرد کرد زبان هستید و توانایی صحبت کردن به زبان فارسی و کردی را داشته باشید. مغز شما در هنگام صحبت کردن به زبان فارسی، زبان فارسی را  فعال و زبان کردی را غیر فعال می کند و تحت کنترل  قرار می دهد تا تداخلی بین این دو زبان در مغز شما ایجاد نشود و این توانایی در افراد دچار زبان پریشی دچار اختلال می شود. همه آنچه که گفته شد تنها بخشی از لزوم توجه به فرایندهای شناختی  در فرد مبتلا به زبان پریشی است.

پس یادمان باشد وقتی از درمان زبان پریشی صحبت می کنیم، باید فرایندهای شناختی را هم در نظر داشته باشیم.

صفحه2 از2

تماس با ما

کلینیک مغز و شناخت Brain & Cognition Clinic   

بالا