مطالب علمی (16)

روشِ درمانی «یکپارچگی» چیست؟

یکپارچگی حسّی، یک روش درمانِ حسّی – حرکتی برای کودکان دارای اختلال طیف اتیسم است.

مشکلات حسّی در کودکان دارای اتیسم مانند عدم واکنش به محرک های حسّی مانند صدا، نور،لامسه و یا واکنش های بیش از حدّ معمول به ورودی های حسّی، بسیار شایع است.

این روش درمانی بر پایۀ یافته های جدید درباره مغز، از جمله مهمترین آنها یعنی انعطاف پذیری عصبی یا نوروپلاستیسیتی استوار است. در گذشته این باور وجود داشت که مغز انسان در طول حیات خود همیشه ثابت می ماند امّا امروزه با قبول اصلِ انعطاف پذیری عصبی به معنای اینکه مغز تحت شرایطی قادر به تغییر یا بهبود عملکردهای خود است، روش های درمانی جدیدی از جمله یکپارچگی حسّی برای بیماران مورد استفاده قرار می گیرد.

روش درمانیِ یکپارچگی حسّی معمولاً توسط کار درمانگران و گفتار درمانگران مورد استفاده قرار می گیرد. درمانگران در این روش از تکنیک های معینی به کودک دارای اتیسم کمک می کنند تا نسبت به ورودی های حسّی خود، واکنش های مناسب نشان داده و آستانه حسّی خود را به محدوده نرمال و یا نزدیک به آن برساند و در پردازش های حسّی نیز به خوبی عمل بکند. متخصصین تکنیک های بسیار متنوع و گسترده ای را برای روش یکپارچگی حسّی به کار می گیرند، به عنوان مثال به والدینِ کودکی که دارای حساسیت بیش از حد به صدا است ، آموزش می دهند تا مدتّی معین، بیشتر با فرامین غیر کلامی با او ارتباط برقرار بکنند، تا با پیشرویِ روندِ درمانی توسط درمانگرِ متخصص، حساسیت کودک به صدا را کاهش بدهند.

یکی از اهداف و مزایای این روش درمانی، بهبود شرایط فردِ دارای اختلال اتیسم برای تعامل با محیط اطرافِ خود است.

چهار افسانه و چهار واقعیّت در مورد اتیسم

افسانه اول: اتیسم یک بیماریِ نادرِ رُشدی است

واقعیت اول: اتیسم در 1 کودک از 160 کودک متولّد شده دیده می شود. اتیسم در همه جای دنیا و در همۀ نژادها با هر پس زمینۀ اجتماعی و اقتصادی دیده می شود.

افسانه دوم: فقط پسران مبتلا به اتیسم می شوند.

واقعیت دوم: با وجود اینکه تشخیص بیماری اتیسم در پسران چهار برابر بیشتر از دختران گزارش شده است ، با این حال بسیاری از دختران از این بیماری و نشانه های آن رنج می برند.

افسانه سوم: افراد مبتلا به اتیسم هرگز دوست ندارند که لمس شوند.

واقعیت سوم: در حالی که در بعضی از افراد مبتلا به اتیسم Hypersensitivity یا حساسیت بالا نسبت به حّس لامسه وجود دارد ، در باقی افراد اتیستیک این حالت دیده نمی شود و آنها دوست دارند تا در کنار دوستان خود بازی و ورزش کنند و در آغوش گرفته بشوند.

افسانه چهارم: کودک مبتلا به اتیسم اصلاً ارتباط چشمی با دیگران برقرار نمی کند.

واقعیت چهارم: بسیاری از کودکان مبتلا به اختلال اتیسم قادر به برقراری ارتباط چشمی با دیگران هستند ، البته ممکن است ارتباط چشمی آنها به خوبی ارتباط دیگر کودکان نباشد امّا این افراد هم به افراد نگاه می کنند، لبخند می زنند و احساسات خود را به شیوه خود بیان می کنند.

از کجا بدانم چه زمانی به روان درمانی نیاز دارم ؟

اغلب این خود انسان است که بیشتر از اطرافیانش احوالات خودش را می فهمد، اما بیشتر اوقات هم رسیدگی به مشکلاتش را، تعوییق می اندازد. نکته مهم اینجاست که قبل از اینکه مشکلات و مسائل ما از کنترل خارج شوند، بهتر است تا از اطرافیان خود، به ویژه افراد متخصص کمک بگیریم. در ادامه نشانه هایی آمده است که کمک می کند تا وضعیت خودمان را بهتر ارزیابی کنیم و در صورت لزوم از یک متخصص کمک بگیریم:

  • نگرانی یا مشکل شما باعث مختل شدن زندگی معمول شما شده است: مثلاً اگر در دانشگاه، مدرسه، خانه یا محل کار دیگر مثل سابق نمی توانید کارهای خود را انجام بدهید، این می تواند یک نشانه برای در خطر بودن سلامت روان شما باشد.
  • آرام کردن خود با راهکارهای ناسالم: اگر سعی می کنید تا مشکلات و یا احساسات بد خود را بصورت مقطعی با انجام کارهای مضر و ناسالمی چون سیگار کشیدن، مصرف مشروبات الکلی، پُر خوری و ... در معرض خطر هستید.
  • اگر اطرافیان و خانواده نگران سلامت شما هستند: گاهی اوقات ممکن است به دلیل مشغولیت های زیاد، خودمان متوجه تغییر در رفتار و خُلق خود نشویم. امّا این تغییرات منفی ممکن است از چشم اطرافیان ما دور نماند، پس بهتر است به آنها هم توجه کنیم.
  • هر کاری که خودتان برای بهتر کردن حالتان انجام دادید جواب نداده است: مثلاً برای فراموش کردن مشکلات خود به مسافرت تفریحی رفته اید امّا حتی در مسافرت هم افکار منفی و استرس مشکلاتتان دست از سر شما بر نمی دارد. این زنگ خطری است که کمک گرفتن از یک متخصص مناسب را به شما گوشزد می کند.

زمانی که دانش آموزی به نام کینگا با مشکل در تنفس (بریده بریده نفس کشیدن) و احساس اظطراب ناگهانی به پزشک خود مراجعه کرد ، تشخیص بیماری آسم برای او گذاشته شد و پس از تجویز داروهای مربوط به آن بیماری و با گذشت زمان، بهبودی در او ظاهر نشد. پس از مدّتی کینگا تحت نظارت پزشک متخصص و روانشناس قرار گرفت و دلیل اصلی مشکلات او، اختلال هراس (Panic Disorder) تشخیص داده شد.

بسیاری از بیماری های روان با اینکه به نظر آشنا و پیشِ پا افتاده به نظر می آیند( مانند افسردگی و اختلالات اضطرابی)، به دلیل تظاهرات بالینی بعضاً مشترک و یکسان با سایر بیماری های فیزیولوژیک، به سختی تشخیص داده می شوند. این موضوع به خصوص در کودکان و نوجوانان که توانایی کمتری در بیانِ کلامی مشکلات خود دارند، صدق می کند.

بنابراین لازم است تا والدین در صورت وجود مشکلات مشابه در فرزندان خود، در کنار انجام بررسی های معمول پزشکی، در صورت مشاهدۀ علائم و نشانه هایی در کودک خود مانند: گوشه گیری غیر معمول، احساس خستگی غیر متعارف، پرخاشگری و احساس ترسِ بیش از حد، باید تحت نظر کادر درمانی متخصص به بررسی های دقیق تری بپردازند.

صفحه2 از4

تماس با ما

کلینیک مغز و شناخت Brain & Cognition Clinic   

بالا